Inleiding
Deze blogpost is een iets andere vorm gepubliceerd op Indepen. Hier zal ik mijn reflectie op de nieuwste oude stikstofplannen een weinig uitbreiden.
De brief Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelpakket voor landbouw, natuur en stikstof ligt vanaf 26 juni jl. op de mat. Er wordt heel veel geclaimd maar niets bewezen. Het is niets anders dan utopische taal die de destructie van de Nederlandse landbouw noodzakelijk acht om andere zaken op gang te helpen (met nadruk):
“Met een ambitieus pakket … gaat de stikstofuitstoot omlaag en worden andere drukfactoren, zoals verdroging, aangepakt. … De natuur krijgt kans zich te herstellen, waardoor weer ruimte voor vergunningverlening voor heel Nederland ontstaat, en wordt toegewerkt naar een sterke en robuuste natuur en een toekomstbestendige landbouw. Via gebiedsprocessen kan een aanpak tot stand gebracht worden om de drukfactoren op het nabijgelegen Natura 2000-gebied substantieel weg te nemen en toe te werken naar een goede staat van instandhouding. Er kan concreet gewerkt worden aan de verduurzaming van de industrie en mobiliteit, aan infrastructuur en nieuwe woningbouw en aan projecten voor onze nationale veiligheid. Boeren kunnen naar duidelijke doelen toewerken met ondersteuning van de overheid. Jonge ondernemers kunnen met meer vertrouwen naar de toekomst van hun bedrijf kijken …. En via natuurherstel stellen we onze unieke Nederlandse flora en fauna veilig voor toekomstige generaties. Al dit jaar zetten we de eerste betekenisvolle stap om die beweging in te zetten.” (p. 2)
Uit de met nadruk voorziene woorden en zinnen blijkt dat het kabinet Nederland een volkomen gefingeerde wereld voorspiegelt die nooit heeft bestaan en nooit zal bestaan.
Sterker, door zaken zo voor te stellen wordt er bewust aangestuurd op maatschappelijke polarisatie waarin de landbouw als niets anders dan stikstofvervuilend wordt gepresenteerd die andere belangrijke zaken zoals woningbouw en mobiliteit in de weg staat.
Dat is een bewuste keuze in de wrange hoop dat de Nederlandse bevolking zich in toenemende mate zal verzetten tegen de landbouw. We halen ons voedsel ‘gewoon’ ergens anders vandaan.
De nauwe samenwerking tussen politiek en milieu-NGOs
Met deze oude politiek is het kabinet feitelijk het verlengstuk geworden van milieu-NGOs. Collega Rotgers laat dat overtuigend zien in haar Van Essen levert met stikstofplan wat milieubeweging eist.
De consequentie hiervan is dat een zeer kleine groep mensen via ondemocratische weg en met de volle medewerking van de rechterlijke macht (zie mijn blogpost Ecorechtspraak of de Vicieuze Voorzorgcirkel van de Raad van State) zich politiek kan doen gelden ten koste van de gehele Nederlandse samenleving.
Kortom: de triptiek van landbouw, natuur en stikstof is onveranderd gebleven in de nieuwe oude beleidsvoorstellen van het kabinet.
Er moet en zal vol ingezet worden op stikstofreductie – ‘reductie’ wordt 57 keer genoemd in de brief. Deze reductie is nu niet vanuit een depositieperspectief omschreven maar wordt via de band van emissiereductie gepresenteerd.
Emissiereductie: de illusie van de modelwerkelijkheid
Stikstofemissiereductie dus. En hoe gaan ‘we’ dat precies doen? Nou, via het het model NEMA (National Emission Model for Agriculture). Lood om oud ijzer dus. De brief merkt op dat de “inzet is om NEMA te actualiseren met de recente emissie-reducerende maatregelen.”
Daarmee verplaatst men omvangrijke modelonzekerheden simpelweg van het ene modeldomein — AERIUS — naar het andere — NEMA — zonder dat er ook maar iets fundamenteels verandert aan de armoedige wetenschappelijke onderbouwing van het stikstofnarratief.
Waarde prof. Ronald Meester zegt in zijn De illusie van een betrouwbare stikstof-modelwerkelijkheid het volgende over NEMA:
“Wat betekent dit precies? Welnu, de emissies worden ‘berekend’ als emissie = activiteit × emissiefactor. Voor activiteiten en emissiefactoren is per bron een onzekerheid ingeschat, en er wordt dus aangenomen dat het proces volgens deze formule verloopt. Dit is een grote vereenvoudiging van de werkelijkheid. Er zijn allerlei factoren die effect hebben op het proces emissie (wind, temperatuur enzovoort) waardoor deze formule van beschrijving van het proces emissie de werkelijkheid onmogelijk goed kan beschrijven. Dus er is niet alleen sprake van onzekerheid binnen de getoonde formule zélf, maar ook over de reikwijdte van deze formule. De formule ‘past’ niet goed op de werkelijkheid. De onzekerheid in de eenvoudige formulering van het proces emissie is echter niet meegenomen in de onzekerheidsanalyse, zoals de auteurs zelf dus ook erkennen.”
Vanwege de “wettelijke sectorale emissiereductiedoelstellingen” moeten de Kritische Depositiewaarden (KDW) het veld ruimen, aldus het kabinet. Dit is een rookgordijn breder dan de voorgestelde zonering “rondom stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden”.
Want, we kunnen alleen ‘vaststellen’ dat een natuurgebied ‘stikstofgevoelig’ is aan de hand van, u raadt het al, KDW. Deze normen blijven dus in de beleidscoulissen van belang om stikstofgevoeligheid als beleidsterm te handhaven.
De stikstofbrief als ministeriële desinformatie
Afgelopen donderdag heb ik samen met waarde Ronald Meester en Han Lindeboom, met Meester’s rapport De illusie van een betrouwbare stikstof-modelwerkelijkheid als uitgangspunt, de vaste Kamercommissie Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur geïnformeerd over de (on)mogelijkheden van het vasthouden aan het stikstof-natuurdiscours.
Opvallend was dat de linkerflank van de commissie afwezig was afgelopen donderdag. Dat zal wel te maken hebben met de desinformatiekwalificatie die nogal eens wordt gehanteerd voor onderzoekers die kritisch zijn op het stikstofdossier. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) formuleert desinformatie als volgt:
“In het geval van desinformatie verspreidt iemand of een organisatie doelbewust misleidende informatie en doet dat vaak met kwade bedoelingen. De intentie is om willens en wetens meningen te beïnvloeden, geld te verdienen of de samenleving, democratie of volksgezondheid te schaden.”
Met deze definitie is de brief van minister nauwkeurig omschreven. Wat zijn dan die kwalijke bedoelingen? In ieder geval schaadt de stikstofbrief van de minister de democratie (zie boven), naast de grondrechten van veel burgers die het onmogelijk worden gemaakt hun beroep uit te oefenen.
Daarnaast worden meningen van burgers over de landbouw sterk negatief en onterecht beïnvloed.
Want, met deze ministersbrief zijn we op het punt gekomen dat landbouw openlijk en zonder schaamte als niets meer dan milieuvervuilend en klimaat ontwrichtend wordt aangemerkt en dus niets van waarde levert aan de samenleving.
Het feit dat keer op keer benoemd wordt dat de Nederlandse landbouw moet verduurzamen benadrukt het negatieve beeld alleen maar. De kabinetsbrief verzwijgt dan ook de feitelijke toestand van de natuur en de belangrijke bijdragen van de landbouw - nationaal inkomen en voedsel voor binnen- en buitenland.
De doelbewuste polarisatie van de Nederlandse samenleving heeft in deze kabinetsbrief een nieuw dieptepunt bereikt. Dat mag niet verbazen aangezien D(estructie)66 utopische, dat wil zeggen afbraakpolitiek bedrijft. Zoals ik in mijn boek Vertrouwd met de werkelijkheid opmerk:
“Als het gepresenteerde … wereldbeeld – de wereld als verdorven, corrupt, dystopisch [de landbouw als alleen maar milieuvervuilend]– helemáál niet zo lijkt als ons wordt voorgehouden, dan zal de huidige wereld [in dit geval de landbouw] aan haar ‘einde’ moeten worden gebracht …, virtueel [AERIUS, NEMA, KDW], dan wel in het echt [bufferzones]. We kunnen niet vertrouwd blijven met de werkelijkheid; die moet worden ge(re)construeerd, gepresenteerd én begrepen als zieltogend..” (p. 205)
Zoals de geschiedenis keer op keer laat zien: utopische beloften worden nooit ingelost; wat straks rest zijn de scherven van een sector die we altijd nodig zullen hebben in dit leven.
Afsluitend: het werkelijke verzet tegen deze afbraakpolitiek is te vinden in het opnieuw leren kijken en het vernieuwen van ons denken, dat wil zeggen weer vertrouwd raken met de werkelijkheid die nooit van ons is geweest!