Kamervragen BBB over AERIUS beantwoordt of pro Deo maatschappelijke dienstbelening

Een weekje wandelen langs het Engelse zuid kustpad. Pittige paden langs, soms, steile ‘afgronden’. Kramp in de kuiten en een kop vol mooie herinneringen (en een kleine typo in de titel - ik heb het natuurlijk over dienstverlening).

Nu weer thuis en aan de bak met een blogpost.

De Boerburgerbeweging (BBB) heeft namelijk een paar ‘leuke’ vragen gesteld over AERIUS en onze - collega’s Briggs, Rotgers en uw waarde blogger (BRH) - bemoeienis daarmee.

Als pro Deo maatschappelijke dienstverlening zal ik een paar (korte) antwoorden geven.

Scheelt weer een boel hoofdbrekers, en, niet onbelangrijk, een hoop belastinggeld. Onderstaand kost niemand enige cent (behalve dan mijn eigen portemonnee).

De ministeriële ‘antwoordschrijvers’ (RIVMers en andere ambtenaren) moeten ook worden betaald; daar kan bij dezen dus op bezuinigd worden.

Een waarschuwing vooraf: institutionele reacties in de trant van “wij zijn het niet eens met Briggs et al.”, of “AERIUS werkt best wel goed” zonder transparante en verifieerbare onderbouwing zijn niet toegestaan.

De adembenemende ironie van deze waarschuwing wordt geïllustreerd aan de hand van de LNV-brief van 1 november 2022, waarin een ‘rekenfout’, gemaakt door het RIVM, “in de lijst van de top 100 ammoniakuitstoters” is geslopen.

Een rekenfout?! Bedenk dat ‘rekenfout’ staat voor een procedurele kwestie en niet voor de rekenkundige kwaliteit van AERIUS/OPS zélf. Enfin, vooruit met de geit.


  1. In de afgelopen jaren werden verschillende definities van ‘piekbelaster’ gehanteerd zoals bijvoorbeeld overschrijding van de grenswaarde van 2 mol/ha/jaar; een relatief hoge totale vracht op één natuurgebied; een relatief hoge totale vracht op de landelijke natuur, soms wordt gesproken over de hoogste emissies i.p.v. deposities, oftewel de gekozen uitgangspunten en rekenmethode bepalen de uitkomst dus is de vraag of de minister exact kan aangeven wat haar definitie is van piekbelaster? - Tromgeroffel. Deze laat ik op het ministeriële bordje liggen.
  2. En kan de minister daarbij precies aangeven hoe deze wordt berekend? - Idem 1.
  3. Erkent de minister dat de keuze in uitgangspunten en rekenmethode bepalend zijn voor wie als piekbelaster wordt aangemerkt? - Idem 1.
  4. Voor het rapport van Johan Remkes werd het memo Concept-analyse mogelijk effect piekbelasters, 30-9-’22 opgesteld, klopt het dat het RIVM de inhoudelijke analyses heeft gemaakt op verzoek van het ministerie van LNV? - Idem 1.
  5. In dit memo zijn twee nieuwe definities van piekbelaster geformuleerd, wie heeft deze twee definities geformuleerd? - Idem 1.
  6. Is dit een politieke keuze of een wetenschappelijk onderbouwde keuze? - Idem 1 (Het antwoord laat zich raden. Zie onder).
  7. En waarom is voor deze twee definities gekozen? - Idem 1.
  8. Kan de minister aangeven hoe groot de onzekerheid is in de berekende piekbelasting die één piekbelaster veroorzaakt? - Dat kan de minister absoluut niet (en ook niet zijn/haar broodschrijvers)! De onzekerheid is heel groot en neemt toe bij stijgende atmosferische concentraties. Elke getalsmatige suggestie van onzekerheid is a priori onjuist. Waarom? Binnen OPS zelf wordt onzekerheid ruim onvoldoende geadresseerd dus is de werkelijke onzekerheid in de berekeningen onbekend. Lees onze reactie op het RIVM commentaar! (Niet alles is eenvoudig in het leven.)
  9. En dit specifiek voor één boerderij, die piekbelasting veroorzaakt op één N2000-gebied? - Idem 8.
  10. Klopt het dat die onzekerheid groter wordt, naarmate de emissie hoger is? - Dat hebben wij bewezen aan de hand de OPS-validatiestudies en de data die door het RIVM zelf aan ons zijn verstrekt. Meer woorden hieraan verspillen is dikdoenerij en zwaaien met een toverstokje. Magie dus.
  11. Voor de (her)uitgifte van stikstofruimte voor nieuwe projecten is de depositie per relevant hexagoon maatgevend, wanneer één piekbelaster op één hexagoon een berekende stikstofbelasting veroorzaakt van 20 mol/ha/jaar (een realistisch getal), hoe groot is dan de onzekerheid in dit berekende getal? - Idem 8.
  12. In vervolg op de vorige vraag: wanneer de emissies van deze piekbelaster worden teruggebracht naar nul, berekent Aerius 20 mol/ha/jaar minder depositie op het relevante hexagoon, zou de ‘stikstofwinst’ gezien de forse onzekerheid ook veel minder kunnen zijn dan 20 mol/ha/jaar, bijvoorbeeld maar 10 mol/ha/jaar of zelfs nul? - Wederom wordt hier gerefereerd aan onzekerheid in AERIUS berekeningen. We hebben zelf ook AERIUS-berekeningen gemaakt met een fictief bedrijf. Zie onderstaande tabel. Alle berekende getallen vanwege verschillende veestapel groottes zijn onmeetbaar klein en gepresenteerd met een precisie die AERIUS/OPS domweg niet kan leveren.

  13. Of kan het veel meer zijn dan 20 mol/ha/jaar? - Zie 12.
  14. Klopt het dat voor inname van stikstof (terugbrengen stikstofuitstoot van piekbelasters naar bijna nul) gerekend wordt op het detailniveau van hexagonen? M.a.w. wordt per hexagoon de stikstofafname bepaald? Zo ja, waarom is het nodig om op hexagoonniveau te rekenen? - Per hexagon rekenen is nonsens. Dat heeft het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof al in 2020 vastgesteld.
  15. In vervolg op de vorige vraag. Klopt het dat bij heruitgifte van de stikstofruimte voor nieuwe projecten gekeken wordt op het detailniveau van hexagonen? Zo ja, kan Aerius dergelijke berekeningen op hexagoonniveau met voldoende zekerheid maken? - Het antwoord daarop is nee. Nogmaals, het bekende Adviescollege …. De hoop is natuurlijk dat het collectief geheugen, inclusief dat van het Nederlandse journaille, het massaal laat afweten. Kunnen we gewoon gezellig verder kouten over stikstof.
  16. De studie Rebuttal On RIVM’s Critique Of Briggs et al. AERIUS/OPS Model Performance laat zien dat de onzekerheid van Aerius groter is, naarmate de emissiebron groter is. Is de minister het hiermee eens? Zo niet, uit welk studie blijkt het tegendeel? - Ik zie uit naar het antwoord. Zie de waarschuwing hierboven!
  17. Het aantal rechtszaken neemt hand over hand toe want er kan kort samengevat onvoldoende worden gegarandeerd dat het beleid werkt en daardoor zijn te grote onzekerheden debet aan die rechtszaken, de Aerius-berekeningen op piekbelasterniveau (uitgaande van één onderneming bij één natuurgebied) kennen relatief grote onzekerheden, hoe gaat de minister ervoor zorgen dat deze onzekerheden niet gaan leiden tot nóg meer rechtszaken? - Simpel. AERIUS/OPS moet ogenblikkelijk worden gecanceld. Het is een desinformatieplatform dat bij benadering geen betrouwbare rekenwerk oplevert. Over AERIUS is de Raad van State (RvS), in haar meest recente stikstofuitspraak, aantoonbaar stuitend onkundig. Men denkt werkelijk dat een berekende 0.5 mol N/ha/jaar binnen de rekenmogelijkheden van AERIUS ligt. De kritische depositiewaarden worden met vergelijkbare onnozelheid ten tonele gevoerd door de RvS. Ook de rechtelijke macht gelooft in magie.

En dan nu de brief van minister Christianne van der Wal-Zeggelink over ‘de rekenfout’. Deze term alleen al is hilarisch als het stikstofdossier niet zo treurig is.

AERIUS/OPS produceert alleen maar rekenfouten. Het is een desinformatieplatform.

Iedereen die nu nog serieus praat/schrijft over de rekenresultaten van AERIUS en het belang daarvan voor de natuur en de toekomst van bijvoorbeeld de (land)bouw is óf dom, óf is niet bereid te studeren óf is kwaadwillig óf wil macht behouden.

Het zal denkelijk een combinatie van deze vier zijn. De uitsmijter van de brief is de moeite van het citeren waard (met nadruk):

“Daarnaast vind ik het noodzakelijk dat er een externe partij gevraagd wordt een algemene evaluatie naar de kwaliteitsbewakende processen binnen het RIVM uitvoert. Ik zal de voor het RIVM verantwoordelijk minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verzoeken concreet invulling aan te geven aan deze evaluatie.”

Een externe partij? Hmmm. Ik ken wel een paar mensen die dit varkentje willen en kunnen wassen. En: ‘we’ werken pro Deo (dat mag ik wel zeggen namens de anderen). In deze tijden van de politisering van vrijwel alles lijkt mij dat essentieel.

Een afsluitende projectie (aka voorspelling): AERIUS/OPS kan ter evaluatie nooit uit handen worden gegeven aan een werkelijk onafhankelijk groep mensen die ook nog eens van de hoed en de rand weten. Dat is politiek te gevaarlijk.


© 2022. All rights reserved.